ABD-Türkiye ticaret verileri nasıl okunmalı?
ABD Census Bureau verilerinde ihracat, ithalat, mal ticareti dengesi ve yıl içi toplamları karıştırmadan okuma ve doğrulama rehberi.
Görsel kaynağı ve lisans bilgisi
ABD ile Türkiye arasındaki ticaret hakkında “rekor” başlığı atmak için aynı döneme ait karşılaştırılabilir veri gerekir. Yılın yalnızca birkaç ayını tam yıl toplamıyla karşılaştırmak veya mal ticaretini hizmetlerle birlikteymiş gibi sunmak yanlış sonuç üretir.
Bu makalenin önceki sürümü, 2026’nın ilk çeyreğinde toplam ticaretin 30 milyar doları aştığını ve adı verilen bir Türk teknoloji şirketinin ABD Enerji Bakanlığıyla 45 milyon dolarlık sözleşme yaptığını iddia ediyordu. Census Bureau’nun resmi tablosu ilk çeyrek için bu toplamı desteklemiyor; şirket ve sözleşme kaydı da doğrulanamadı. Bu nedenle rakamlar ve şirket hikâyesi kaldırıldı.
Resmi tablo ne gösteriyor?
U.S. Census Bureau’nun Türkiye sayfası, ABD’nin Türkiye’ye mal ihracatını, Türkiye’den mal ithalatını ve aradaki dengeyi aylık olarak yayımlıyor. Tutarlar milyon ABD doları cinsinden, nominal ve aksi belirtilmedikçe mevsimsellikten arındırılmamış.
2026 satırı yalnızca yayımlanmış ayları kapsıyor. “Total 2026” ifadesi, yıl bitmeden görüldüğünde tam yıl toplamı değildir. Yeni aylar eklendikçe sayı değişir. Ayrıca bu tablo hizmet ticaretini içermediği için “iki ülke arasındaki tüm ticaret” diye etiketlenmemeli.
Doğru karşılaştırma nasıl yapılır?
- Aynı ay aralığını seçin. Ocak-Mart 2026’yı Ocak-Mart 2025 ile karşılaştırın.
- İhracat ve ithalatı ayrı sütunlarda tutun.
- Toplam mal ticareti için iki akışı toplayın.
- Ticaret dengesini toplam hacim sanmayın.
- Tablo revize edilebildiği için erişim tarihini kaydedin.
- Enflasyon ve kur etkisi incelenecekse nominal rakamla reel büyümeyi ayırın.
Bir sektörün büyüdüğü söylenecekse ürün düzeyindeki gümrük kodları incelenmeli. Toplam ülke tablosu, teknoloji, tarım veya savunma sektörlerinden hangisinin değişimi yarattığını tek başına göstermez.
Şirket sözleşmeleri için ikinci kontrol
Federal sözleşme iddiaları, USAspending.gov üzerinde alıcı adı ve kurumla aranabilir. Ticari şirketin basın açıklaması da kontrol edilmeli; ancak yalnızca şirket açıklaması bağımsız doğrulama sayılmaz. Sözleşmenin tavan değeri, o güne kadar ödenen tutar ve seçenek yılları birbirinden ayrılmalı.
İşletmeler için bu veriler pazar kararı vermeye yetmez. Gümrük vergileri, ürün standardı, lojistik maliyeti ve eyalet düzeyindeki satış koşulları ayrıca incelenmeli. ITA’nın ülke rehberi, düzenleyici başlıkları anlamak için başlangıç noktası sağlar.
Haberde hangi sayı kullanılmalı?
Yıllık haber için tamamlanmış son takvim yılının ihracat, ithalat ve toplam mal ticareti ayrı ayrı yazılabilir. İçinde bulunulan yıl ele alınıyorsa “yılın ilk üç ayı” gibi dönem açıkça belirtilmeli. Yüzde değişim hesaplanırken yeni dönemden eski dönem çıkarılır, sonuç eski döneme bölünür; karşılaştırılan ay sayısı aynı olmalı. Rakamın milyon dolar mı milyar dolar mı olduğu iki kez kontrol edilmeli. Başlıkta “rekor” kullanılacaksa erişilebilir tarih serisindeki önceki en yüksek aynı dönem değeri gösterilmeli.
Veri dosyası, erişim tarihi ve kullanılan formül denetim arşivinde saklanmalı; hesap başka bir editör tarafından yeniden üretilebilmelidir. Projeksiyon ve gerçekleşmiş veri ayrımı için göçmenlerin ekonomiye etkisi veri rehberimizi kullanın.